چوارینەکان

ئاوارە بووم لە ململانێی نایەکسان بەرامبەر هەر چوار دڕندە، ئاخ کە دابڕام لە داوێنت

لەبیرمە لە هەندەرانیش سەختی هەورازو نشێوت، نێرگزی گەشاوەی دەشت و داوێنت

بە دڵمە دۆست و دەزگیران لە خڕێو دۆڵان، ماچوومووچی ئێوارەی سەرکانی لە داوێنت

لەزەینمە چوار وەرزت، چوارچێوەت، بە چوار خۆ بگرەوە ئەی وەتەن، دەستم بە داوێنت

له‌ چاوانی خۆمەوە بڕوانه‌ من

با چاوی تۆ ببینێ دەردی ده‌رونی من

له‌ ئازاری گه‌ل هه‌تا تاوانی من

سه‌رگه‌ردانه‌ له‌‌ ناو گه‌ردون ئاهی من

ئەی ژیان، من لە منداڵیەوە هەر هەڵاتم

ئاخ گیان، بروانە من چەن بێ دەسەڵاتم

ئەرێ، من لەبەر بێ دەسەڵاتیم داهاتم

ئاخ بۆ جامێک بادەی ئازادی لە ووڵاتم

بەسە خەیاڵ، شێعر و پارانەوەش ببێت بەس

کاتی دەلیل، هۆکارە و مەنتق، ناوەستم تاس

مەچەقێ لە ژیانی بێ ئەنجام وەک بێ کەس

خووسرە لێی هەڵکە قۆڵی راست، چەپە بەس

خوسرەو بگرەوە گڕ و تین وەکوو سەردەمانی لاوی

با شەماڵ بیبا بیرەوەریەکانت بەسەر دەرو دۆڵ و دەراوێ

لە لووتکەی چیای پیرۆزیشەوە بەرەو کانیاو و سەرئاوێ

ڕێبازت داپۆشێ ووڵات وێنەی تیشک بەسەر هەموو لاوێ

ژیانی سەختم لە کوێستانەوە هێنا سەرانسەر لە سەربەرزی

لە گەرمای هاوینی گەرمەسێر دانەهێزا و لە سەرما نەلەرزی

بەرەوژێر کەوتمە پێچ و پەڵای پرچی بەژن شۆڕێ بێ بەزەیی

شۆڕی کردەوە سەر لە چیاوە هەتا داوێنی بە حکمی بزەیێ

هەر لە لاوی ڕا هاتم باڵ بکێشم هەتا سەری سەر

هەر سەرم دەکێشا بە باڵی باڵکێشاندا سەرانسەر

ئێستاش باڵ بکێشم تاوانبام کە سەرکێشم یەکسەر

هەتا ئاسۆ پەلدەکێشم ئەگەر ئەو جامەش سەربکێشم

بێزام لە پانتایی دەشت، لە شاری درۆی هزر و باسان

سەردەکەوم لە بنار هەتا لووتکەی حەرز و ئاسمان

دەردەکەون هەڵۆ و باز، دەرپەرن و دەڕەون قل و قاز

چ خۆشە سەر لەو بەرزیە، با نەنێمەوە سەر ئاسان

ئەگەر ڕێت کەوتە توری سینا، مەپرسە ئەری ئیلێهی

بگەرێوە باوەشی زاگرۆس، چیا و دۆڵ و تەلانی

گوێ گرە سکاڵای گەل، بەڵام جوابی لەم ترانی

با دامرێ بڵێسەی دڵ، هەتا سەر لەسەر ڕانی

هەر وەکوو ناتوانین دەستکاری بکەین زەمان

هەر دەتوانین هێندێ تێک بدەین شوێن و مەکان

زمان بەشێکی گیان گرینگتر لە مێشک و ددان

مێشک و شوێن و زەمان بێکەڵکە، گەر نەبێ زمان

نەسیم دێ بە سەر دەشتدا بەرەو باڵای چیا، دێنێ نەوڕۆژ

بڵێی لابات ساردی زستان، ڕاماڵێت رەمەزان، بێنێ نەورۆز

نەورۆز هەڵکا شەماڵێ، بژیێنێتەوە رەز، بکات ووڵات پیرۆز

با جەستەی گەل بژیتەوە و منی وەرەز بە ئاوی ڕەز دڵخۆش

بڕوانە کاتێ ڕۆژ دەگاتە ئێوارە، بەندەنی شاخیت لێ دیارە

زەردەپەڕە و لووتکە روونە، ئاڵ و کاڵ وەکوو گەردنی یارە

لە بەرزی تۆوە سەربەرزە گەل، لاوی بەتین لەگەڵ نازدارە

دێنێت شەوە زەنگ، بەڵام ڕۆژهەڵات دیسان تیشکت دیارە

باڵندەکانی بەهارم بینی کۆچ دەکەن دەستە بە دەستە

کۆچی کوێستان و گەرمیان کەوتەو بیرم ڕەستە بە ڕەستە

ئازاری کۆچی چوارپاچە لەسەر سنوور دەستە بە دەستە

کۆچی دوایی دەچرپێنێ بە گوێی دڵمدا، بەسە دەی هەستە

لە منداڵیەوە چاشتت تاڵی کۆچ وەکوو هەموو گەل

ڕێبوار و رێبوار، لە بەغدا بۆ تاران، کرماشانیش لەگەڵ

زیرەک، هه‌ر کۆڵوانەی و چارۆکەت گرێدا بۆ دولبەر، گرێ گرێ

منیش دەیکەمەوە گرێ، پێش هەڵوەشانی لەش لە ژێر خاک گرێ گرێ

هەر کە ناڵەی جودایی هات دڵم لەرزی

خەم و دڵەراوکێ، هەموو جەستەم تەزی

گریام جار بۆخۆم جار بۆ تۆی بێ بەزەیی

ئێستاش ناڵەمە بۆ هەردوو لەبەر وەڕەزی

جیهان لە ستەم و زۆرداری دا دەستەوەستان

دەدرا لەسەر، لە بوون، دار لە دەست و هەستیان

گەلانی سارمات و سەکام بینی لە بەرخۆدان

هاتەوە بیرم شۆرشی باپیرم میدیا بە داستان

جا پیاوکووژ و دڕندەکان بوون بە ڕێبەر و سەرۆک

مرۆڤ پەشۆکاوە، داماوە، دادڕاوە سینگ و بەرۆک

هێندێک قیت لەپێش سەرۆکان پانیان کردوە بەرۆک

گەلان نانیان نەما، ماڵین ڕما،بوون ئاوارە و گەرۆک

ڕۆژئاوایی کە پۆزی بە میوانداریتی تورکی فاشیست لێدەدا

چەپڵەی بۆ ڕەشکوژی منداڵانی کوردستان و دۆنباس لێدەدا

ئۆلیگارش بۆ سود و مایە پیاوی ڕەشی دێنا سەر ژنی سپی

ئەوان سێکس بۆ شەوێک و دەسپەڕیان بە پیاوە سپی لێدەدا

لەو ڕۆژەوە تۆو توخمی تاریکی هاتۆتە نێو گەل

مناڵ دەبۆڵێنی بە زمانی بێگانە دەکا عەلە عەل

ئەو دەردە نە دەرمانی هەیە و کێشەش بێ حەل

داگیرسێوە بە هزر ئەی وەتەن، ئەویە کۆتا هەل

لە لادێی بەرز و هەوای پاک ڕا سەرەوژێر هاتمە خوار

بینیم ڕووناکی شار لەژێر دووکەڵ و تەم، لە خواری خوار

گەیشتمە ناوەندی بەرژەوەندی، زۆرداری، ئابووری و کار

کوا یەکسانی، دەبینم بەقەد مێژووی نان ململانێی هەژار

بەنگەوازی هونەرمەند بانگەوازی هێمن و هەژارە بە تەڵا

لەسەر مینبەر دەزەڕێنێت جاشە کەر، کووڕی کەرەبەڕەڵا

ڕێیکەوتم و گرتم، پێم ڕەزگی خست، زیڕاندی لا لا الی اڵلە

هاتە دەر بژێوی گەلی هەژار بە درێژایی مێژوو لە پوڵ و کاڵا

شەوێکی تاریک هات دیندار بۆ ماڵم

خێرا شێواندی نێوانی ماڵ و منداڵم

هاوارم برد بۆ هاوسێم، ڕابگەینم حاڵم

بینیم بە چاوانم، دیندار میوانە لە عالم

دنیا گەڕام نابەڵەد و بێ سەرو شوێن

بینیمن خێڵانی دین لە شوێن بۆ شوێن

مەسیح، بودا، گاوڕ، هێندوو شەمەن

پیستر لە هەموویان مەلای بە ئەڕدێن

لیل دەسپەر بۆ دووری لە زیناح

نهار بەڕۆژوو بۆ دووری لە تەماع

سەقافە هەتا سەقف بە سماح

ئاوایە شعبی محمدی زەبەلاح

کاتێک ژن دین و ئایین هێنا لە عەنتەر و مووسا

کاتێک ژن ڕەگەزی هێنا لە هیتلێر و مووسلینی

جەستەی پیاو هەستی كرد بە دەرد یا موسڵمانی

ئێستاش نەوروژا دەروونی مرۆڤ برێک بە ئاسانی

ژنان دەشارنەوە شوێنی ڕووتی لەشیان هەتا بسکیان

منداڵان دەکەونە شوێنت، ڕەنگە بەهێزترە باسکیان

هەتا تێیدایە لەش هێزی کار، دەخوڕێت هەق بە نرخ

ئاخ هەژاری دەکەی مرۆڤی ئازادە بێ کەس و بێ نرخ

دینداری خوێنرێژ دەستدڕێژی دەکات و دەمکوژێت

زانای بێ خەبەر دەرمدەکا لە زانست و دەمنێژێت

هوونەرمەندیش شەرابی دزیوم و قم قم دەیمژێت

سێ بە سێ تەڵاقم داون، جا با دین لە تۆڵە بمکووژێت

مرۆڤم دیت لە دەشت، نەیدەڕوانیە بەرزایی پڕ بە دڵ

مرۆڤم دیت لە سەرکەوتن نەیدەڕوانیە دەشتی پڕگوڵ

گرێدراوە بە غەریزەی ئاژەڵ، مرۆڤم دیت پڕ بە چاوان

هێنامە بەر تیشکی ڕۆژ بەڵام تاریک وەک قەبری ژێر گڵ

دەبینم خەڵک دەخۆن لاشەی یەکتر شەوانە

دەبینم هەقیقەت هەر کە دەچمە مەیخانە

کاتێک دەگەڕێمەوە هەموو هەر قەحبەخانە

کاتی شۆڕشە، لێدە تیر لە تاریکی ئەو شەوانە

شاعیر بەسە باسی بولبول و گوڵ یان بەزمی دڵ و سیڕ

بڕوانە زۆردار، چۆن دەبڕێت نانی هەژار، دەدا لە دڵ تیر

گەلانی هەژار پێکەوە ڕاپەڕن، بەرخۆدانێک بە جوان و پیر

ئازادی و یەکسانی بۆ ئێوە، منی هەژاریش بۆ مەی ئەسیر

ئەی هەوری ئاسمان، بگری بە حالی نەتەوەکان

بەشمان گریانە تۆ بۆ خۆت و من بۆ ئەو و تۆکان

لێدە هەورەبریسکە ڕوون کەوە مێشک و ئاواتەکان

با من هێزی شۆرش بێتەوە بەرم بەسەر گەمژەکان

دەبینم کچە قژکاڵی چاوشین و زەرد دەڕونێتە ڕۆژئاوا

لە باوشی ڕەشپێست دا دەگریا، باسی درامای ڕۆژئاوا

هەرای دەکردە لە هەموو نەتەوەی دیکە دانە بە دانە

دەڵی دوای دواین گوولەی سینگت، ژیان ئۆف بەتامە

نە لە لوتکەی بەرزی ووڵات نە لە داوێنی دیارە مێینە هەڵۆ

زریانی سارد پاییز دێنێ ئاویلکە، دەبڕی تیژی چاوی تەواری هەڵۆ

قەلەرەش هەڵدەپەڕێت لەنێو هەڵمی پەیندا، دەکات مڵومۆ

تەوار دەردەکەرێت لە ئاسمان، قەل خۆ حەشار دەدا مەڵۆ بە مەڵۆ

گەردون سوورێکی دەیکەی دا، شکاوە چلە گەورە

چلە چووکە مزگێنی نەسیمی نەورۆز لە چوار دەورە

نەسیم دەدا لە گەردنی یار، زیندوو دەکاتەوە بەهار

بێنە ماچ با زیندوو بمەوە، پێش دواین کۆچی گەورە

كە باخۆش بووم سەریكێشا بەرەو بەرزی لووتی من

کە گەیشتمە جوانی، خۆشەویستی شكاندی لووتی من

ئیستاش خوار بووم، هەر دەستم لە ژێر لووتی من

ئاخ دەچمە ژێرزەوی و لەبیر دەچێت بەرزى لووتی من

زریانی پاییز و سەهۆڵی زستان کردمی لە جووڵان بێگانە

ترساندن لە دۆزەخ و وەعدی بەهەشت بۆیان ئاسانە

کردیانم لە سروشتی جوان بێگانە، ڕووم هەر لە ئاسمانە

بەچوار هاتە بیرم خاک و با و ئاوو ئاور، ژیانی سەروەریانە

خاتوون، ئەی نەزم و هاوئاهەنگی گەردوون لە کۆڵ

ئەی گوڵی ئاڵ، دەروون ناسک، دایکی گوورجوگۆڵ

وەرزی پشکووتنت هات پاییز، زریان و سەرماو سۆڵ

لە گڵەسور دەپشکوێتەوە، دادەپۆشی دەشت و دۆڵ

لە هاتنی بەهار و چوونی زستان

لە هاتووچۆ هەتا شادی مەستان

غم و دووری یاران وێنەی زستان

خۆش بە، بە ووشە یان بە ڕەستان

بابم دەگێڕێتەوە پەندی باپیرانی، ئەوەی تۆ نایناسی

کە دنیا لە سەر پشتی گایە و گاش سەر پشتی ماسی

ووردبەوە چەندە بە مانا قووڵە ئەو پەندە بەراستی

لە ئاو گەڕێ سەرنج بدە خاک، دەبینی گاڕانێکی عاصی

بەرەو ئاسۆ هەڵدەهاتم بەرەو ئامانج بۆ هەست و نست

بێ ئاگا لە هەڵەباشەی پێشینیانی ڵاڵ و سست و ووست

وەستام بۆ پشوێک، ووردبوومەوە لە خاک بێدەنگ و سست

لە بستێک دەرکەوت هەقیقەت، جا با بپێوین بست بە بست

سەرباز، پارێزەری گەلان کە لووتت بەرز هەتا ئاسمانە

تۆ داردەستی زۆرداری، منیش دەکەم ئەو بەرخۆدانە

ئەی گەلۆری مێژووی مرۆڤ، گرتووتە لە نان نیشانە

گەنم لە خاک دەڕوێت، ئاو دەبەت لە خاک بگرێ نیشانە

عەبالەبەر، مێزەربەسەر دەڵێن یەکێک تاشی بوون بەو خاک و هەوایە

بە ساڵ و ڕۆژ و چرکە دووبارەی دەکەن، خەلقی ئەو ئادەم و حەوایە

تۆش بڕوات کردوە بە چیڕۆکی غەریب و بەتاڵ، ئەمە حالە تۆی تێدایە

خاک و هەوا هەر بووە، هەر دەمێنێ هاوڕێ، با گەشەمان نەچێ بە زایە

گەل خەووتو، داری کەلتور پۆتەڵاکە و ڕیشەی ڕزیوە

قەدی قەڵشیوە، پەلوپۆی ووشک، گەڵای هەڵوەریوە

لێم پرسی بە زمانی حال، بەرگەی پاییزێکی تر دەگری؟

ناڵاندی بە زمانی زار،ووتی دەمێکە مەرگم بە چاوان دیوە

کە لاو بووم وویستم تێبگەم لە دەور

خەیاڵم دەیبردم بەرەو کاکێشانی دوور

ئێستاش ڕاماوم لە چنگێک خاکی سوور

ئاخ سەرەدەری لێناکەم بە هیچ دەستور

منداڵی و پیری، دوو وەرزی ساردوگەرم بوو تەمەنم

یەکم وەرز دیم مەرگی جوانان، نەداری، نەبوو تمەنم

هات وەرز سارد بە زریان و ڕەنگی خەزان، خاکیش خوێناوی

هەر مەی دەرمان و نۆشداروی مەرگە، درێژدەکا تەمەنم

دوێنێ شەو سەرم کرد بە مەیخانەدا، خووم دایە مەی

ساقی تێی دەکرد پیاە بە پیاڵە، دەمنۆشی پەی بە پەی

لێکۆلەرەوی ڕێی هەقیقەت بووم، ئێستاش مەستی مەی

ساقی پێکەنی و نیشانی دام گۆشە، پڕی پیاوچاک و زانا

بدە جامێک شەرابی سپی لە هزرو رووناکی، ئاڵ و کاڵ

مەی بۆ من جار هزرە و جار شەرابە، چ شیرین و چ تاڵ

شەرابی من ئیهامی درکە، وا تێنەگات گەلی قەل و داڵ

جا بدە جامێکی تر، بەڵام ئەمجار هی رەز، سوور و ئاڵ

ئاخە چۆن نەبڕم ناخی تاریکی، نەدۆزمەوە بیردۆز

چۆن نەبمە بریسکەی تیژ، نەقۆزمەوە ئاسمانی پیرۆز

من گوێم کۆکە بە گۆرانی زیرەک و حەیرانی بەسۆز

ئاخە منی کورد سەرخۆشم بە مەی لەسەرمای باهۆز

دەپاڵێوێت ئەو بێ دینە خوێنی تاڵ لە ڕەز

دەگەینێت ئەو خوێنشیرینە جامێ بە لەرز

گووڵئەندام، خوێنم گەرمە بە خوێن هەر وەرز

كە خوێنی تاڵ دەگا بە خوێن دەبم گەشو سەوز

کارونی زەمان هەر دێ و دەڕوات بە زەنگە زەنگ

خاوەن مینبەر لە دەوران دا دەکات دەنگە دەنگ

کاروان رۆی، سەگ وەڕی بە تاریکی شەوەزەنگ

تۆش بنۆشە مەی ڕوون لەگەڵ یار، هەتا شەو درەنگ

هەر ناگەمە ئاسمان بەڵام لێدەدەم تاق وورد وورد

تا کەی بچنم پردی بێ کەڵک بەرەو مرۆڤ بەرد بە بەرد

ماندووم جار لە دەرد، جا لە پەڕینەوەی پرد بە پرد

بدە مەی، با ڕزگار بم یا دەرچێ لە لەشم دەرد دوا دەرد

ئەی چەرخی سپڵە، دەوری دەوران کووشتمی

دەڕۆم بەرەو ئاسۆی سەرکەوتن، بەڵام دوژمنی

چەپگەردی بکەی، خوو دەدەمە شەرابی ئەرمەنی

ئازاد یان سەرخۆشم کە، تا کەی کینە و دووژمنی

ژیانی هەژاری منی فرۆشت بە هەرزان و بە تاڵان

جار لەگەڵ سۆفیان، یا گەڕۆک لە بەر دەرکی ماڵان

خوسرەو، بە بێ خەمی بژی، بە بێ خەمی بمرە

هەژار و سۆفی مەی دەنۆشن، تۆش پێکێک بگرە

خوسرەو لە قژکاڵ و لێو ئاڵ گەڕێ، بەسە بەزمی مەی و پەی

بروانە، چۆن کۆمەڵێ بە تەماعی زۆردار خەڵک دەکەن وەی

هەموو مرۆڤ بەشدارە لە بوون و مادە، لە ژیانی بێ وەی

کەچی مێژوو هەروابوە و هەروادەبێت، دەمێنێت ئاخ و ئەی

خوسرەو بەسە، مەبە هەڵوەدای مەی و پەی دەربەدەر

بڕوانە مینبەر چۆن دەکات زانست و هونەر پەڕ پەڕ

لە ڕۆژئاوا زێروزێو، لە ڕۆژهەڵات میلەتان دەدەن بە شەڕ

بانگەواز، بەڵکوو خەڵک بنوسێت چارەی خۆی پەڕ بە پەڕ

جا بڵێین بە بێ خەبەران بەدین و بێ دین

بوون و نەبوون وێنەیەکە، لاواز یان بەتین

جا با بێژین پێیان لە ئەمریکاوە هەتا چین

بۆ من شەرابی روون، بۆ ئەوان ڕۆڕۆ و شین

زانیت بۆ ئێستاش مزگەوت دەدا بانگ

زانیت بۆ ئێستاش کەنیسە لێدەدا زەنگ

تۆ بێ ئاوی تاڵی ڕەزیت یان گرفتی بەنگ

من ئێژم بخۆ مەی، بپچڕێنە زنجیری تەنگ

هەر هەڵدێم كەچی ناپەیدایە ئاسۆ

خەوتوو لە گۆشەی ژوور بەخەیاڵی ئاسۆ

لە خەوتووی نەزان را هەتا قارەمانی ئاسۆ

بە پیاڵەیەک مەی دەپێوم لە ژوور تا ئاسۆ

گەر لەگەڵ بەژنشۆڕی مەمەلەر لە هەڵپەرکێ

لەگەڵ باڵابەرزی گەردن کێل کردبم خۆشارکێ

ماچی کووڵمی سور و لێوی ئاڵی ناسکی گەڕەکێ

قەینا گۆڕم مەیخانە، کێلی سەریشم بەر دەرکێ

چەندیش گەڕام لە شاران دەر بە دەر

وەکوو باڵندە دنیام پشکنی دار بە دار

بوومە ڕسوای زەمانە، نێوم گەڕا زار بە زار

بە نرخ هەر مایەوە مەی و ماچ یار بە یار

تۆ لە من هاڵاوی بە ناز و منیش ئەقڵ لەکۆڵم نابێتەوە

دەخوازم لێتهاڵێم دەستەو گەردن هەتاکو ڕۆژ دابێتەوە

بڵێی داستانی لێکئاڵانی من و تۆ شەوێک بەدی بێتەوە

وەها موو لە موو ئاڵاوە بە زەبری ئەقڵیش جیانابێتەوە

ساڵی نوێیە و یار لە دوورەوە بەڕێوە

دێت نەرمە نەرمە، ئارامی بە دیاری پێیە

من کوشتەی کاکۆڵی زێرین و چاوانی ڕەش

خۆ ڕۆی لاوی، پڕکە پیاڵە، با هەردوو ببین گەش

شەرحی حالم دەم دەمە، وەک دڵی ژن کاتی و ئانیە

جار ناڵەی شمشاڵە، جار چرپەچرپی سیرتاکی یۆنانیە

لەداخی بەژن زراڤێ کە بالای وێنەی هەیکەلی یۆنانیە

تێکە دەمێک با بنۆشم قومێک کە هیچی مانای نیە

گەڕام بە دوای ڕاستی دا چەپ و ڕاست

جار بە هۆشیاری و جار جاریش مەست

زۆر جار خوار و جاریش ڕوانیم بەرەو سەر

وون بوو لە من، تۆ مەبە غافل لە ناوەراست

مەولانا دەخوولێتەوە بە دەوری خۆیدا سەرانسەر

فەلەکیش سەرگەردان دەسوڕێتەوە دەوران دەور

سەریان شێواند لە من و گشت خەڵک یەک بە یەک

ئامۆژگای من، بەس پیاڵە با یاریش دانیشێت بەرانبەر

پرسیار ڕایکێشام و خەیاڵم بردمی هەتا کاکێشان

گرتم سۆراغی سیڕی بوون بە زەین و هاوکێشان

پرسیم لە خوودی پیرە کەون، ئەرێ من مەستم

هێواش خوولایەوە و جامێکی دیکەی دایە دەستم

ئەی پیری خۆش رەوشت، مێزۆک بەستە لەگەڵ جوان

تێکە جامێکی ڕوون بۆ خۆت و یەک بۆ گەنجی بەتوان

ئامۆژگاری گەردنی یاری کە، ئەی هێژا بە دڵ و بە گیان

بەدەم بادەی خۆش بیچڕێنە هاوکێشەی هزروو و زمان

خۆشەویستی و ڕەق نیشتەجێ هەناو، نین بەردەست

یەکێک سەردەکەوێ لە دڵ، یەکیش دەمێنێت سست

دەوروژێنن بازوی زۆردار، تیژدەکەن چزوی بندەست و هەژار

مێژووی ململانەیان بۆتە یاری بە مرۆڤ دەستاودەست

ئاخە چ سڕێكە لەبەینی ژوانی من و پیاڵە

هەر ڕادەكا جەستە، بەڵام دەڵ دەچێت بۆ پیاڵە

ئەنجامی ئەو نزیكیە بۆتە خەفەت و ناڵە

بێ سینە و ڕانی یار ژیانی پیاڵەش بەتاڵە

شەوێک تیشکی هەتاوی میترا دەدات لە دڵ و هەستم

شەوێک دیکە لەناکاو یەزدانی زەردەشت دێتە جەستەم

تیشکی خۆری ئیزەد بە ژمارە نیشانی دام ڕێگەی ڕاست

یەزدانیش پێشانم دەدات خودی خۆم، دەبینم هەستم

گەڕام لە حەق و خوود و ئا بە ووردی و درشت

ماندووی بیر، پەنا بۆ خواکانی گەورە و درشت

جا دین و ئاینەکان ترۆیان کردم نەغد و پوخت

منیش پەنام برد بۆ مەی، مەنتقی گەورە و درشت

سواڵکەر جار لە بەرامبەر کەنیسە و جار لە بەر مزگەوتی منارە درێژ

ملکەچ لە بەر دەم هەموو ناپیاو و ڕەقیبانی پێشووی دەستی درێژ

سەر دەڵێ هیچ مەدە بەو بێ نرخە، دڵ دەڵێ قەینا برینی دەبێ سارێژ

چاوی بڕیە ناو چاوانم، بینیم مێژووی زۆرانی مرۆڤ، ململانێی دووردرێژ

چەواشەکار دەڵێت زیندوو دەبیتەوە و بۆ بوونی هەتاهەتایە دەژیتەوە

گۆڕانی چەرخی گەردون بازنەیە، بوون و نەبوون لە دەوری دەخولێتەوە

هاوڕێ ئامۆژگاری بێت، بوون جادەی ڕاستی ناکۆتایە لە پێش و لە دواوە

ئەو هەڵوەستەی من و تۆ نێوی ژیانە، جا با چەواشەکار بۆخۆی بخولێتەوە

مرۆڤی سەرەتایی ڕایبرد بە شەرە بەردو زەبرو زەنگ

هەتا ڕامیاری لە کەنیسەو مزگەوت بە بانگ و زەنگ

بە سەختی تێیپەراند تاریکی سەدەکانی ناوەراست

ئێستا مرۆڤ دەهاڕێت ململانێی نێوان چەپ و ڕاست

ئەو گەمژانەی مێژوو کە خوار دوای ڕاستی لار کەوتن

شیر و تیریان بۆ هەقی بەتاڵ کێشا و کەلەسەر کەوتن

ئێستاش دکتۆرو زانا وەکوو ئەندازیاری ڕاستی دەردەکەون

هیچیان، هیچ لە هیچ نەگەیشتن و لە گۆڕ مایەپووچ خەوتن

ئەوانەی هەموو تەمەنیان تەرخانی هەقیقەت کرد

بە ووردی لە فۆتۆن را هەتا کاکێشان تێبینیان کرد

هەموویان بە چاو دی و بە دڵ هیچیان بە دی نەکرد

سەرەتا هەرایێکیان کرد، دوایش بێ بادە فەوتیان کرد

هیچ دەرگایەک نەما لێینەدەم ماڵ بە ماڵ

هەقم نەدیوە بێجگە لە سێبەری جار بە جار

تەمەن ڕۆیشت وەرز بە وەرز و ساڵ بە ساڵ

کەچی هەر خەمی سپی دەژمێرم تاڵ بە تاڵ

هەر دەڕۆم و دەگەڕێم لە کەونی بەرینەدا و سەرگەردانم

هەر هاوکێشە دەدۆزمەوە، کەچی تازە دەزانم کە نەزانم

لە فەلەکم پرسی، گووتی منیش دەسوڕێمەوە و حەیرانم

ئەی چەرخی سەقیل و بەخیل مەگەر نازانی من بێتاوانم؟

حەوت دەریام تێپەڕاند بووم بە یاغی

حەوت ئاسمان گەڕام نەبوو سۆراغی

حەوت گیانم دا، ماوە لە سەر دڵم داغی

حەوت سەدەی تر دەکۆڵمەوە لە بناغەی

مانگ سەری هەڵێنا لە پشت لووتکەی بەرز، زۆر لووت بەرز

دەدزێت تیشکی هەتاو، بەڵام تاریکی بردووێتی هێندێک درز

زانستی من وێنەی شۆقی مانگە، گریمانی مەجازە یان فەرز

هەتاو نا، ببە مۆمێکی خاوەن تیشکی کەم بەڵام ڕەوشت بەرز

بپرسە گەردوون چۆن دەوری ڕێستووە

ئاو و هەوا و بەردی ڕەقی لێکبەستووە

بەڵام ووردبەوە چەندە مانای ڕێستووە

مادە لە دەورا دەبێتەوە ووشەو ڕەستە

بڕوانە چەند جوانە بوون یان گەردوون

بکۆلەوە لە بن و بناوانی دانە بە دان

هەموو بەرینگاری خۆیەتی سەرگەردان

سازی ناسازە و بەرینگاری دوونادوون

دەروانی فەلەک دەبینی، بەرینگاری بێ سنوور

وورد دەبیەوە، دەشڵەژێی لە بەرینگاری ناجوور

دەرمانی بەرچاورونییە شەرابی ڕوون و سوور

هاوئاهەنگی ناخی ووردە هەتا فەلەکی دوور

لە قەراغەوە ڕاماوم لە وێنەی جەزیرەی دوور

نێوانمان دەیای ئاو، من لە دوور ئەو لە دوور

هەر وێنەیکە بەشم، خۆم دەزانم سوور سوور

ئاقڵ و مەنتق و بیر بووە بە شێعرێکی ناجوور

ئەی ئۆڵیمپ، خوداکان نیشتەجێی لووتکە و زینوت

هێزی زئێوس و ئاتێنا و ئارێس هەر نەماوە لە زەینت

هەتا قەندیلی میترا و زەردەشت ئاوو ئاگرە لە بەینت

هەوای مابین ڕووناکی مرۆڤ، ئاوی گڵ بۆ منی تینووت

هەر هەڵاتم لە خۆم چووم بەرەو خودا

خوداش هەڵدێت، من و ئەو بە جوودا

من گەێشمە عەڕشی، بەڵام خودا سووڕا

من گەیشتمە عەڕشی خوود، ئەو ناپەیدا

لە هاتوچۆی بێ بەرهەم بەدوای هەق

لە دین و ئاین هەتا زانیاری ڕەق و تەق

سەرگەردان لە نێو گەردوونی شەوانی زەق

کەوتمە داوی ژمارە، بووم بە ئیزەدی هەق

ئەوە سرووشتەی دەیبینم وەک جامێکی بێ بەرینە

فکر و بیر و هزر ڕاماوە لە جووڵەی ئەو بێ دینە

تیشک و ڕووناکی دەکات ماچی لێوی خاکە بەردینە

بەرهەمی ڕوحی ناسکە کە دەگەڕێتەوە خاکە بەردینە

لە ئاسمانەوە دەروانمە ئاسۆ دەبینم ناکۆتا

لە سەر زەوی ڕەق دەروانمە پەیدا دەبینم ناپەیدا

شاخی ڕەق و زەوی بۆ خوێنمژ و داگیرکەری ناتەبا

دڵۆپە خوێنی ترێی کۆن بۆ من لە ئاسمانی خودا

خوسرەو، بانگ بکە، با بژیتەوە ئاڵای سەرکەوتن

دوای تاقی کسرا،بانگی مەلا، بۆی هێنام بنکەوتن

ژیانت تا کەی دەکەیتە قوربانی بۆ دواکەوتووان

بێنەوە مەی و پەی، جا یەزدان بە سەماو دەرکەوتن

ئەی دڵ خۆ تێگەیشتی کە ڕاستی فەلەک هەر مەجازە

ئەئ سەر زانیت ڕاستی هەر دڵی یارە، دە لەگەڵی بسازە

خۆ فەلەک خۆ دەشارێتەوە لە مێشک، بۆیە هزر لاوازە

خوسرەو پیاڵە سەر بکێشە، هەر نەبێ دڵ کەیفی سازە

هەمو ڕەنگاورەنگ دەکەن دەنگە دەنگ

دەکێشن گژ و گیا، سڕ یا شۆخ و شەنگ

دەڵێن بوون لە بەتاڵ هات بە بیگ بەنگ

بووە و دەمێنێ سەنگ، بەسە شەوەزەنگ

هرچی بە هزر لە ناکۆتایی گەردون رادەمێنم، باب دەبینم

هەرچی لە میهری خانەی لەش رادەمێنم، دایک دەبینم

پێش رامانم، زۆرکەس ڕواڵەتی خانە و گەردونیان تێبینی

مردن و بەرهەمی ژوانی گەردون و خانە، بوونیان نەبینی

بۆخۆم چوومە پیاسە، زەوقی شێعر و زانیاری بردمی هەتا سەری سەرەوە

هاتمەوە ئەو خواری خوارەوەی بینیم مرۆڤ بەدوای غەریزە، ئەی لەو زەرەرە

بەرەو ژێر ڕۆیشتم بۆڵەبۆلی پێغەمبەران لە نێو زێراب، جا ئەو کەرەکەرە

هێندێکی دیکە شۆڕ بوومەوە ژێری ژێرەوە، دیتم خواکان لەو شەڕ و شەرەرە

ئەوندە دەگرم ڕووناکی و تیشک بە میرات

ئەوندە دەنۆشم شەرابی ڕوون و ئاڵ و ناب

گەمژەش لە سەر گۆرم تێپەڕێ بەروە سەراب

تیشکی ڕوونی لەسەر ڕێ، با بگات بە مراد

لە گەڵ هەواڵان ڕابواردن و کەیفخۆشی لە ڕابردوو

حەزی دڵم لێیدا جارێکیان و باڵم کێشا بۆ داهاتوو

لەوێ بیری ماڵەوەم کەوتەوە، گەڕامەوە بۆ ئێستا

کەوتمە تووشی نەزان و مرۆڤ هەتا سەر ئێسقان

كە لەشوێن دا بیرم كردەوە بە كوورتی

هاتە بەر چاوم شەڕو ئاژاوەو بێمروەتی

ئێستاش وون بووم لە كات دا بە بێ شەرتی

شەرتی كات بۆ لەش بەش بەشە بە كوورتی

بە چاوان دەڕوانم هەر دەبینم بێ ئاکام و بێهۆش

بە دڵ دەڕوانم کەچی هەر دەکەومە داوی مەهوش

بە زەین ڕادەمێنم، گیر دەکا لە ئاڵۆزی بەشێک و گشت

بدە جامێک مەی با بەرچاوم ڕوون بێتەوە، دڵیش گەش

ژنان لە سەر و پیاوان لە پێش، تێکەڵ لە هەر دوو جووت

دەستان لەسەر تەلی تەنبور، ڕەدیف دەژەنن خۆشتر لە عوود

وەفریام کەوە ئەی ساقی بە شیرازەی تاڵی ڕەزی ئالان

ئێرە کوردستانە بە ساز و ئاواز، بە بێگانە ناچێت بە تاڵان

هەر کات هاتنە سەر قبرم بێنن تۆنگەیەک شەراب

بنۆشن هاوڕێیان هەتا دەبینن چاوەکانتان سەراب

شەرابپڕژێن بکە گۆڕم وەکوو یادێک لە منی خەراب

دادەن فاتیحا لە بیروهزر جا لەگەڵ شێعر و مەزراب

بە تەوژم دەستم دایە دەستەی پێکی شەرابی تاڵ

تاکوو مەرهەمێ بنۆشم بۆ ژیان، هەمان دەردی زاڵ

دەستی قایم گرتم، دەپارایەوە لێم بە ناڵە ناڵ

بنۆشە، کە گەڕایەوە ژێر خاک ئیتر نامێنێ مەجاڵ

دوێنێشەو لە بەزمی سەما و مەی لەگەڵ پەروەردگار

کەیف و سەفا ، چێژوو تەبا لە بەهەشت بۆ یادگار

پرسی بە سرتە، مرۆڤ چۆنە، بووە لەگەڵ خاک سازگار؟

ڕاچڵەکام لە خەو، دیم مرۆڤ خەوتوو لە پێخەفی ڕۆژگار

وەکوو کەشتیوانی سەرگەردان دەخولێمەوە لە دەریا

هەر دەدەم لە ژێر کەچی خوار دەردەچێت بە سەریا

بوومەتە لۆمەی هەژارانیش بە حوکمی قتل و دە ڕیا

کە دەگەمە کەنار دەریای وڵات، دەکەم تاج بەسەریا

پێم شل بوو لە هەڵاتن بەرەو ئاسۆی نادیار

ژانم گرت لە هەڵاتن بەدوای ڕاستی نادیار

تەمەن دەڕوات بە هەڵاتن لە دیار بۆ دیار

هەموو تەمەن وێنەیەکی تەمومژ و نادیار

لە زەوی گەڕام بەدواتدا شاخ بە شاخ

زۆر چوومە ئاسمان بۆت کات بە کات

هەمووی لەبەر گەیشتنی دڵ بە دڵ

هەر لەبیرمە هاتووچۆت سات بە سات

دەسوڕامەوە لە دارستان، لە دەشت و دەر

نەما چارەم لە دڵەراوکێ، نە دەست و سەر

کەوتە بەر چاوم لەناکاو بێستان وگەنمستان

پشووم دا، ژیانم دیەوە من مەست و پر بەر

بڕوانە بازاڕ کە چۆن خەڵک ڕادەکات بۆ بژێو

تێیدایە لەش فرۆش هەتا دز و فێڵبازی دزێو

لەودیوڕا دەکات یاری بە بوونی نەدارو هەژار

بێزارم لە یاری سەرمایەدار بە پوڵ و زێڕوزێو

ڕۆژگار و بوون و نەبوون هەر وێنەیە بۆ پێخەف

گەر دەستت لە ملی گەردەن کێل کردبێ بۆ خەف

گەر ڕاوستابی بەرەو سەحرای کڕێنک لەنێو سەف

پێخەفی هەتاهەتایی وێنای کۆتاییە لەژێر کەف

وەرزی داهاتوو دەبمە دژبەر

لە سەر زەوی لە مانگی ڕەزبەر

هێرش دەکەم، دەگۆڕم سەر بە سەر

ئاوایە پێغەمبەری دەر بە دەر

دەست بۆ هەرشتێک دەبەی بە کردەوە

شۆڕش دەکا و دەورووژێت بە دژکردەوە

دەستی لێ دەکێشیەوە بۆ سرەوتنەوە

بەڵام ئەو دژتە هەتاهەتایێ بە کردەوە

بێخەبەران دەبینن بە یەک

ناویان نا خودهاتووی یەک

زیرەکان بە بادە یەک و دوو

دەبینن یەکی ئەوان بە دوو

ڕۆنی تاڵی ڕەش لە ڕەز

کیژێک بە سەماو لەرز

پیریش وەرز بە وەرز

بوون و نەبوون هەرز

بوون وەستاوە لەسەر مادە هەبوون

بێ سەرخۆشی بوون دەبێتە نەبوون

ئەگەر هەمبێت بەڵام بێ چێژ لە بوون

جامێ شەراب سنووری بوون و نەبوون

وەکوو ئاو بێتام، هەر زیان

وەکوو ئاوی تاڵی ڕەز ڕەوان

پەکوو لە دەستم چوو ژیان

جا داخێک بوو بۆخۆی گیان

سەیر سەیر، چیم هەیە

بەلام بروانە چیم پێیە

هەمووی هەر ووەشەیە

چۆن دنیا هەر ئەوەیە

مرۆڤم دیت هەرای نابوو بۆ جووت

گووتی نانێتەوە نەوە بە بێ جووت

بیرم هاتەوە باپیرم، حاکمی جووت

جووت بۆ دەسەڵات بەسەر خود و حووت